Słowacja kojarzy się przede wszystkim z Tatrami, Małą i Wielką Fatrą czy Niżnymi Tatrami. Tymczasem na północy kraju, tuż przy polskiej granicy, znajduje się pasmo, które wciąż pozostaje nieco w cieniu swoich bardziej znanych sąsiadów. To Góry Lubowelskie, czyli Ľubovnianska vrchovina.

To góry o zupełnie innym charakterze niż Tatry. Nie znajdziemy tu strzelistych turni, rozległych piargów ani wysokogórskiego krajobrazu. Zamiast tego są łagodne, zalesione grzbiety, rozległe polany, niewielkie skalne wychodnie i piękne panoramy. Przy dobrej pogodzie można stąd podziwiać nie tylko okoliczne pasma, ale również Tatry.

Choć nie są szczególnie wysokie, mają sporo do zaoferowania. Co więcej, kryją kilka ciekawostek geograficznych, historycznych i przyrodniczych, o których nie każdy słyszał. Oto osiem rzeczy, które warto wiedzieć o Górach Lubowelskich.

1. Góry Lubowelskie na mapie Karpat

Góry Lubowelskie znajdują się w północno wschodniej Słowacji, tuż przy granicy z Polską. Ich położenie jest dość ciekawe i zależnie jakiego geografa spytacie, możecie dostać różne odpowiedzi. Na północnym-zachodzie sąsiadują z Pieninami, na północy graniczą z Beskidem Sądeckim, a na północnym-wschodzie z Beskidem Niskim. Od południa graniczą między innymi z Pogórzem Spisko Szaryskim i Górami Czerchowskimi.

Co ciekawe, polscy i słowaccy geografowie nie zawsze klasyfikują ten obszar w taki sam sposób. W słowackim podziale geomorfologicznym Ľubovnianska vrchovina stanowi samodzielną jednostkę geograficzną. W polskiej regionalizacji część terenów określanych jako Góry Lubowelskie bywa natomiast zaliczana do Pogórza Popradzkiego (według nowej regionalizacji) lub Beskidu Sądeckiego (według starej regionalizacji).

To jeden z powodów, dla których znalezienie jednoznacznej granicy tego pasma na mapach nie zawsze jest proste.

2. Skąd wzięła się nazwa Gór Lubowelskich?

Zamek w Starej Lubowli

Nazwa pasma nawiązuje do miasta Stará Ľubovňa, czyli Starej Lubowli, położonego w północnej części Słowacji.

To właśnie z tym miastem związana jest jedna z najważniejszych historycznych atrakcji regionu, czyli średniowieczny zamek Lubowla. Stará Ľubovňa jest jednym z ciekawszych historycznych miast północnej Słowacji. Jej znaczenie wynikało przede wszystkim z położenia na ważnych szlakach handlowych łączących Węgry z Polską. Nie bez powodu właśnie tutaj powstał zamek, który przez stulecia pełnił funkcje obronne i administracyjne.

3. Piękne widoki na Tatry

Widok na Tatry z okolic Czertowej Skały

Jedną z największych zalet tego pasma są rozległe panoramy. Mimo stosunkowo niewielkich wysokości można znaleźć tutaj miejsca, z których doskonale widać okoliczne pasma górskie, a przy dobrej widoczności również Tatry.

Szczególnie pięknie jest jesienią i zimą. Kiedy drzewa tracą liście, a powietrze staje się bardziej przejrzyste, widoczność potrafi być naprawdę imponująca. Właśnie wtedy na horyzoncie pojawiają się charakterystyczne, wysokie szczyty Tatr, które mocno kontrastują z łagodnymi grzbietami Gór Lubowelskich.

Od lewej widać Słowackie Tatry Wysokie, dalej Tatry Bielskie i jeszcze dalej na prawo Polskie Tatry Wysokie i Zachodnie.

4. Najwyższy szczyt pasma

Szczyt Eliaszówki z wieżą widokową

Najwyższym szczytem Gór Lubowelskich jest Eliášovka, w polskiej pisowni często nazywana Eliaszówką. Wznosi się na wysokość 1023 m n.p.m. i znajduje się bezpośrednio na granicy polsko-słowackiej.

Wierzchołek jest zalesiony, ale znajduje się na nim wieża widokowa, która pozwala podziwiać okoliczne pasma. Warto jednak pamiętać, że wieża nie należy do najwyższych i korony drzew częściowo ograniczają widoczność.

Wysokość Eliaszówki jest szczególnie ciekawa też pod kątem regionalizacji. W końcu musicie przyznać, że szczyt powyżej tysiąca metrów, który zaliczany jest do Pogórza Popradzkiego brzmi trochę dziwnie, prawda?

5. Góry Lubowelskie i złote modrzewie

Złote Modrzewie – Góry Lubowelskie

Jesień to moim zdaniem jeden z najpiękniejszych momentów na odwiedzenie Gór Lubowelskich. Szczególnie pięknie wyglądają wtedy fragmenty lasów z modrzewiami.

Modrzew jest jednym z nielicznych drzew iglastych w naszej części Europy, które na zimę zrzucają igły. Przez większą część roku jego korona jest zielona, ale jesienią igły stopniowo przebarwiają się na intensywnie żółty i złoty kolor. W słoneczny dzień takie drzewa potrafią wyglądać niemal jak oświetlone od środka. Jeśli dodatkowo pojawi się pierwszy śnieg, kontrast między złotymi koronami, ciemną zielenią świerków i białymi polanami tworzy naprawdę niezwykły krajobraz.

6. Čertova skala

Czertowa Skała z widokiem

Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w okolicy jest Čertova skala, czyli Diabelska Skała.

To miejsce, które wyróżnia się przede wszystkim położeniem i rozległą panoramą. Zobaczymy stąd między innymi Pieniny, Spiską Magurę, Tatry, Góry Lubowelskie, Góry Lewockie, Czerchowskie oraz Beskid Sądecki.

Sama nazwa też bardzo nie dziwi, jeśli weźmiemy pod uwagę, że skała tworzy niemal 30-metrowe urwisko i wyrasta w zasadzie pośrodku niczego. W czasach, kiedy jeszcze nie istniały mapy geologiczne, faktycznie mogło to wyglądać na dzieło diabła.

7. Jarzębiński Przełom

Jarzębiński Przełom, niebieski szlak turystycny

Jedną z najbardziej interesujących atrakcji przyrodniczych w okolicy jest Jarzębiński Przełom, czyli Jarabinský prielom.

Znajduje się w pobliżu miejscowości Jarabina, niedaleko Starej Lubowli. Przełom został wyrzeźbiony przez potok Mały Lipnik, który przez tysiące lat wcinał się w wapienne podłoże, tworząc wąską i miejscami bardzo głęboką dolinę.

W niektórych miejscach skalne ściany zbliżają się do siebie na mniej niż trzy metry, a wysokość otaczających je skał dochodzi do kilkunastu metrów.

Dnem wąwozu poprowadzony jest niebieski szlak turystyczny. To dość wąska ścieżka, która raz po raz przechodzi przez potok. Zimą może być tutaj ślisko, a ścieżka może być oblodzona. Szlak od strony Jarabiny wyposażony jest w metalowe schody, podesty i łańcuchy. Widok, który zdecydowanie nie kojarzy nam się z Beskidami.

8. Pieniński Pas Skałkowy

Jarzębiński Przełom – Pieniński Pas Skałkowy

A skąd wzięły się w Górach Lubowelskich skały i wąwozy?

Na pierwszy rzut oka Góry Lubowelskie wyglądają dość podobnie do wielu innych pasm Beskidów. Dominują tu łagodne, zalesione wzniesienia i długie grzbiety. Jednak pod względem geologicznym region jest znacznie bardziej interesujący, niż mogłoby się wydawać.

Większa część Gór Lubowelskich zbudowana jest z fliszu karpackiego. Są to skały osadowe, przede wszystkim piaskowce, zlepieńce i łupki ilaste, które powstawały przez miliony lat na dnie dawnych zbiorników morskich. Materiał skalny osadzał się warstwami, a następnie został sfałdowany i wypiętrzony podczas procesów górotwórczych, które ukształtowały Karpaty.

Jednak na południu regionu pojawiają się wapienne wychodnie związane z Pienińskim Pasem Skałkowym. To te same skały, które tworzą Pieniny, czy Przełom Białki. Jest to niezwykła jednostka geologiczna ciągnąca się przez Karpaty na długości kilkuset kilometrów. I między innymi właśnie tutaj wychodzi na powierzchnię.

Czy warto odwiedzić Góry Lubowelskie?

Góry Lubowelskie – widok z żółtego szlaku

Jeszcze pytasz? 🙂

Góry Lubowelskie polecam szczególnie jeśli lubisz odkrywać mniej oczywiste zakątki Karpat. To nie są góry, które zachwycą Cię wysokogórskim krajobrazem czy trudnymi technicznie szlakami. Ich największą zaletą jest różnorodność i spokój. Czyli to czego coraz częściej brakuje nam w Polsce.

Jeśli szukasz miejsca na spokojniejszy trekking, z dala od najbardziej obleganych szlaków, warto dać Górom Lubowelskim szansę.

A jeśli już tam będziesz, nie ograniczaj się wyłącznie do zdobycia najwyższego szczytu. Rozejrzyj się po okolicy, zajrzyj do małych miejscowości i poszukaj mniej oczywistych atrakcji. To właśnie one często sprawiają, że zwykła wycieczka zamienia się w naprawdę ciekawą podróż.